نقشه های تأسیساتی (شامل مکانیک، برق، و سیستم های خاص مانند اعلام حریق و تهویه مطبوع) ستون فقرات نقشه های اجرایی هستند و هماهنگی آنها با نقشه های معماری و سازه از بروز مشکلات اجرایی و تأییدیه های شهرداری جلوگیری می کند. این سند به صورت ویژه به الزامات فنی و رویه های استاندارد گروه معماری جلالی دیزاین در این حوزه می پردازد.
توجه:هرگونه تأخیر یا رد شدن نقشه ها در مراحل اخذ پروانه یا پایان کار به دلیل نقص در مستندات تأسیساتی، مستقیما ً متوجه پیمانکار یا مشاور مربوطه خواهد بود.
این بخش شامل اصول پایه ای است که باید در تمامی نقشه های تأسیساتی (مکانیک و برق) رعایت شود تا فرآیند اخذ تأییدیه ها در شهرداری البرز تسهیل گردد.
لایه تأسیسات نباید به صورت جزیره ای طراحی شود. رعایت ترتیب زیر برای جلوگیری از تعارضات ضروری است:
الف. نهایی شدن پلان های معماری اولیه: محاسبات بار و جانمایی اصلی تجهیزات باید پس از تثبیت پلانهای فضایی معماری انجام شود.
ب.محاسبات سازه (به صورت همزمان) : در این مرحله، باید ابعاد تقریبی رایزرها، داکت ها و محل عبور تیرهای اصلی سازه ای مشخص باشد تا طراحی تأسیسات بر اساس محدودیت های سازه ای انجام پذیرد.
ج. قطعی شدن جزئیات سازه: پس از مشخص شدن ابعاد دقیق آرماتوربندی ها و محل های برش های احتمالی (که باید به حداقل برسند)، طراحی نهایی تأسیسات باید تأیید شود.
نکته کلیدی: کلیه فضاهایی که برای استقرار تجهیزات تأسیساتی در نظر گرفته شده اند (مانند رایزرها، داکت های عمودی و افقی، اتاق تأسیسات)، باید در پلان های معماری با قید ارتفاع خالص (Clear Height) مشخص شوند.
این دیاگرام باید شامل موارد زیر باشد:
* نقطه اتصال به شبکه اصلی (ترانسفورماتور یا انشعاب شهری).
* سطوح ولتاژ و آمپراژهای اصلی.
* موقعیت تابلوهای توزیع اصلی (MDB) و تابلوهای فرعی (SDP).
* مسیر کلی تأمین برق اضطراری (در صورت وجود).
* محاسبه جریان نامی (Rated Current) برای هر فیدر اصلی.
باید شماتیک کلی سیستم گرمایش، سرمایش و آبرسانی/فاضلاب ارائه شود که در آن موارد زیر مشخص گردد:
* سایز و نوع تجهیزات اصلی (بویلر، چیلر، پمپها).
* جهت جریان سیالات (آب، گاز، مبرد).
* نقاط کلیدی کنترلی (شیرهای اصلی، هواگیریها، اتصالات سنسورها).
سیستم کدگذاری لوله ها (Piping) : هر لوله باید بر اساس سیال، دما و فشار کدگذاری شود. مثال:HWR-2-65(Hot Water Return, سایز ۶۵ میلیمتر).
سیستم کدگذاری کانال ها (Ducts): بر اساس نوع (تأمین هوای تازه، برگشت، اگزاست) و ظرفیت هوادهی. مثال:SA-1-3000 CFM(Supply Air, دبی ۳۰۰۰ فوت مکعب در دقیقه).
سیستم کدگذاری سیم کشی ها (Electrical): استفاده از کدهای رنگی استاندارد ملی و تفکیک تابلوها (مثال ً T-01 برای تابلو اصلی طبقه اول).
– ورودی ها: باید شامل مشخصات کامل مصالح مصرفی نما و سقف (U-Value)، میزان آفتاب گیری (Solar Heat Gain)، تعداد نفرات ساکن و میزان تهویه مورد نیاز بر اساس کاربری فضا باشد.
خروجی های مورد نیاز شهرداری: جدول نهایی ظرفیت مورد نیاز (بر حسب BTU/hr یا تن تبرید) و ظرفیت تجهیزات انتخابی (باید ظرفیت انتخابی $\ge$ ظرفیت مورد نیاز باشد).
محاسبات افت فشار (Pressure Drop): برای تأیید سایزبندی پمپ ها و فن ها، باید محاسبات افت فشار در طولانی ترین مسیر لوله کشی یا کانال کشی ارائه شود. افت فشار کل باید کمتر از هد پمپ یا استاتیک فن انتخابی باشد.
محل قرارگیری: رایزر ها باید در فضاهایی با کمترین تداخل با المان های سازه ای و معماری قرار گیرند. در صورت قرارگیری در دیوارهای اصلی، باید با مهندس سازه هماهنگ شده و تمهیدات لازم برای عایق کاری صوتی و حرارتی آنها لحاظ شود.
فاصله های مجاز (Clearances): باید فواصل استاندارد بین لوله ها و کانال ها رعایت شود. حداقل فاصله توصیه شده توسط جلالی دیزاین بین رایزر های اصلی (مکانیک و برق)۳۰ سانتیمتر است.
نقشه های رایزر دیاگرام: برای هر رایزر، باید یک دیاگرام عمودی با ذکر ارتفاع هر طبقه و محل عبور از داکتهای افقی ارائه شود.
پلان، نما و برش: ارائه سه نمای استاندارد با مقیاس حداقل ۱:۵۰ برای تأیید فضاهای مانور.
ابعاد تجهیزات اصلی: کلیه تجهیزات اصلی (بویلر، چیلر، منبع کویل، منبع انبساط، پمپ ها) باید با ابعاد دقیق سازنده (Vendor Drawings) ترسیم شوند.
فضاهای مانور (Service Clearance): شهرداری البرز و استانداردهای داخلی الزامی میدانند که فضای کافی برای تعمیر و تعویض قطعات بزرگ وجود داشته باشد.
حداقل فضای جلوی تجهیزات: معمولا ً ۱.۵ برابر عمق یا ارتفاع بزرگترین تجهیز (هر کدام بیشتر است).
فضای بین تجهیزات:حداقل ۱ متر برای عبور و کار تکنسین.
خروج دود و هوا: مسیر خروج دود (در صورت بویلر گازسوز) باید مستقیما ً به بام ختم شود و از نظر سازه ای و معماری تأییدیه بگیرد.
نمایش مسیر دقیق کانال ها در پلانهای سقف کاذب (Reflected Ceiling Plan) الزامی است.
سایزبندی کانال ها: باید بر اساس روش افت فشار استاتیک مساوی (Equal Friction Method) یا سرعت مجاز (Velocity Method) محاسبه شده و سایز نهایی در نقشه قید شود.
تجهیزات کنترلی: محل دقیق دریچه ها (Diffusers)، شبکه ها (Grilles)، دمپر های دستی (Manual Dampers) و دمپر های موتوریزه شده (Actuated Dampers) باید مشخص شود.
عایق کاری: تمام کانال های هوای سرد یا گرم باید با ضخامت استاندارد عایق حرارتی و رطوبتی (بر اساس دمای محیط و سیال) پوشانده شده و جزئیات آن در مقاطع نشان داده شود
نقشه های برق باید ایمنی، قابلیت اطمینان و انطباق با استاندارد ملی برق ایران (NTC) را تضمین کنند.
این پلان باید تفکیک شده از پلان قدرت باشد (در مدل BIM به صورت لایه جداگانه).
نمایش تجهیزات: نوع چراغ (فلورسنت، LED، هالوژن) و محل دقیق نصب (ارتفاع از کف تمام شده – L.F.F) باید قید شود.
ارتفاع پریز های عمومی: ۴۰ تا ۵۰ سانتیمتر.
ارتفاع پریز های آشپزخانه و آزمایشگاه: ۱۱۰ تا ۱۲۰ سانتیمتر.
ارتفاع کلیدهای روشنایی: ۱۱۰ تا ۱۲۰ سانتیمتر.
روشنایی اضطراری: مسیرهای خروج و پله ها باید با چراغ های Emergency مجزا که از UPS یا باتری داخلی تغذیه می شوند، مشخص گردند
این پلان باید تفکیک شده از پلان قدرت باشد (در مدل BIM به صورت لایه جداگانه).
نمایش تجهیزات: نوع چراغ (فلورسنت، LED، هالوژن) و محل دقیق نصب (ارتفاع از کف تمام شده – L.F.F) باید قید شود.
ارتفاع پریز های عمومی: ۴۰ تا ۵۰ سانتیمتر.
ارتفاع پریز های آشپزخانه و آزمایشگاه: ۱۱۰ تا ۱۲۰ سانتیمتر.
ارتفاع کلیدهای روشنایی: ۱۱۰ تا ۱۲۰ سانتیمتر.
روشنایی اضطراری: مسیرهای خروج و پله ها باید با چراغ های Emergency مجزا که از UPS یا باتری داخلی تغذیه می شوند، مشخص گردند
این بخش مربوط به مدارهای مصرف کننده اصلی (الکتروموتور ها، هیتر ها، سیستم های خاص) است.
محل تابلوها: محل دقیق تابلوهای اصلی (MDB) و فرعی (SDP) باید در پلان مشخص شود. اتاق تابلو باید دارای کفپوش ضد الکتریسیته و حداقل فضای مانور ۱ متر از جلوی تابلو ها باشد.
مسیرهای سینی کابل (Cable Trays): مسیر سینی ها باید در سقف کاذب یا فضاهای تأسیساتی طراحی شود.
ظرفیت سینی: باید بر اساس مجموع مساحت کابل ها محاسبه شود. مجموع مساحت کابلها نباید از ۴۰٪ سطح مقطع سینی تجاوز کند.
نحوه عبور: در صورت عبور از دیوارهای حریق، باید فایروال های مجاز با مصالح نسوز (مانند سیلانت های مخصوص) اجرا و در نقشه مستندسازی شود.
سیستم های ایمنی و ارتباطی باید کاملا ً مجزا از شبکه های قدرت طراحی شوند.
دوربینهای مداربسته (CCTV): محل نصب (ارتفاع و جهت دید) و مسیر کابل کشی (معمولا ً کابلهای شیلد دار مجزا).
شبکه داده و تلفن: نقشه های مجزا برای داکت های مخصوص شبکه، محل رایزر ها و مکان نصب پچ پنل ها.
سیستم اعلام حریق (Fire Alarm):
*محل نصب پنل مرکزی اعلام حریق (نزدیک درب ورودی اصلی).
*محل نصب دتکتور های دود، حرارت و شستی های اعلام خطر.
*نوع سیم کشی (معمولا ً حلقه با مقاومت انتهایی) باید کاملا ً مطابق با استاندارد NFPA 72 باشد.
محاسبه جریان اتصال کوتاه (Short Circuit Calculation): برای اطمینان از توان قطع (Breaking Capacity) تجهیزات حفاظتی (کلیدهای قدرت و فیوز ها) در تابلوهای اصلی.
تأمین برق اضطراری: در صورت استفاده از دیزل ژنراتور، محل نصب آن، مسیر خروج اگزوز و مخزن سوخت باید با رعایت فاصله ایمنی از فضاهای قابل اشتعال و فضاهای تنفسی ساختمان طراحی شود. ترانس و تابلوهای (ATS )Automatic Transfer Switch باید به وضوح مشخص شوند.
تضمین عدم تداخل (Clash Detection) مهمترین گام قبل از ارائه به شهرداری است.
گروه معماری جلالی دیزاین اکیدا ً بر استفاده از روش مدل سازی اطلاعات ساختمان (BIM) مبتنی بر نرمافزارهایی مانند Revit یا Navisworks تأکید دارد.
فرآیند بازبینی توسط کارشناسان شهرداری معمولا ً شامل چند مرحله است:
نحوه اعمال اصلاحات سیستمی: هنگامی که شهرداری ایرادی در یک نقشه (مثال ً رایزر مکانیک) وارد می کند، تیم مهندسی باید قبل از اعمال تغییر، تأثیر آن بر سایر نقشه ها را بررسی کند:
تضمین عملکرد بهینه ساختمان، صرفهجویی در هزینههای اجرایی و جلوگیری از جریمه های احتمالی شهرداری البرز، وابسته به دقت و جامعیت نقشه های تأسیساتی است. تیم حرفه ای طراحی ما، با در نظر گرفتن جزئیات فنی فوق و پایبندی به الزامات قانونی، اجرای پروژه های شما را از مرحله طراحی دقیق تا اخذ تأییدیه های نهایی تسهیل می کند. دقت در این مستندات،تضمین کننده انتقال صحیح دانش فنی از دفتر طراحی به کارگاه اجرا است.
